Cả chục năm vẫn bế tắc

SGTT.VN - TP.HCM hiện có 16 cụm công nghiệp, thì chỉ có ba cụm có chủ đầu tư, còn lại 13 cụm khác vẫn ở tình trạng chưa rõ ràng. Nhiều hệ luỵ xuất hiện: ô nhiễm và bế tắc kéo dài cả chục năm.

Nhà anh Phạm Dương Hoàng Phú, tổ 2, khu phố 1, phường Tân Thới Nhất, quận 12, nằm sát vách cơ sở giặt ủi Đại Dương. Đại Dương là một trong 160 doanh nghiệp, cơ sở sản xuất thuộc cụm công nghiệp Tân Thới Nhất, nằm đan xen trong khu dân cư. Anh Phú năm nay 28 tuổi nhưng ốm nhom, nặng chưa tới 40kg, lúc nào cũng có biểu hiện mệt mỏi. Phú bảo: hầu như đêm nào cũng không ngủ được, có lúc mệt quá thiếp đi một lúc rồi lại giật mình thức dậy. Nguyên nhân vì tiếng ồn, độ rung lắc cửa kính trong nhà cả đêm từ các máy sấy bên cơ sở Đại Dương. Khổ nhất là tiếng ầm ầm khi cơ sở này đổ củi về trong đêm. Chưa kể mùi hoá chất lúc nào cũng xộc vào mũi, có lúc nặng đến mức gây choáng váng.

Đường nước xả thải lộ thiên tự đào từ phía sau các nhà máy sản xuất trong cụm công nghiệp Đông Quốc lộ 1A (Bình Tân). Ảnh: Đoàn Quý

Ô nhiễm vẫn lan tràn

Sống trong môi trường ô nhiễm như vậy, người sức khoẻ bình thường đã khó mà chịu nổi, vậy mà anh Phú còn bị bệnh tim từ nhỏ. Đặt tay lên ngực lúc nào cũng nghe tiếng rè rè trong tim. “Do bệnh nên cứ khoảng hai năm tôi phải nằm viện m ột lần, mỗi lần tốn gần 20 triệu đồng. Không biết ô nhiễm mùi, tiếng ồn ảnh hưởng đến sức khoẻ đến mức nào, nhưng tui luôn thấy mệt mỏi, đờ đẫn”, anh Phú chán nản cho hay. Bà Dương Tuyết Hoa, mẹ Phú, cho biết đã nhiều lần làm đơn gửi các cấp chính quyền địa phương kêu cứu. Nhưng đa số rơi vào im lặng. Bà cũng nhiều lần qua cơ sở Đại Dương bày tỏ bức xúc, chủ doanh nghiệp cũng có lúc năn nỉ, hứa khắc phục, nhưng tình trạng ô nhiễm tiếng ồn, mùi vẫn không ngưng.

Theo nhiều người dân sống tại đây, trong tổ có hai cơ sở giặt nhuộm gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Một cơ sở thì nằm núp mình trong vườn chuối, một cơ sở nằm sát vách nhà dân. Các cơ sở này dùng củi để đốt lò nên gây khói bụi mù mịt khắp xóm. Nhiều khi nói mãi không tác dụng, lối xóm kéo qua, suýt xảy ra ẩu đả. Hiện khói bụi đã đỡ hơn trước, nhưng lâu lâu lò đốt củi bị hư, cả xóm lại bị ngạt thở. Cũng theo người dân, nước thải của hai cơ sở không được xử lý gì mà bị thải thẳng ra cống thoát nước, nước có màu xanh, đỏ và mùi khai nồng rất khó chịu. “Sống gần hai cơ sở giặt tẩy này, tôi bị viêm họng hoài, rất sợ. Thi thoảng có cảnh sát môi trường xuống kiểm tra, nhưng sau đó họ cũng chẳng bị gì. Chúng tôi chỉ mong họ sớm bị di dời”, một người dân tại đây bức xúc.

Tình trạng ô nhiễm ở cụm công nghiệp Tân Thới Nhất không phải là duy nhất trong 13 cụm công nghiệp chưa có đơn vị kinh doanh hạ tầng hiện nay, theo thống kê của sở Công thương. Sức khoẻ “môi trường” của những cụm công nghiệp vô chủ này dường như hoàn toàn phải nhờ cậy vào ý thức từng chủ doanh nghiệp, cơ sở sản xuất. Nguyên nhân, dù mang danh là cụm công nghiệp nhưng tình trạng cơ sở hạ tầng ở những nơi này hoàn toàn thiếu vắng; không có hệ thống xử lý nước thải tập trung; không có sự giám sát chặt chẽ và chịu trách nhiệm về vấn đề môi trường cũng như những vấn đề khác…

Loay hoay tìm hướng

Trao đổi với phóng viên Sài Gòn Tiếp Thị, ông Trương Minh Khách, trưởng phòng quản lý công nghiệp, sở Công thương, đơn vị có trách nhiệm chủ trì phối hợp các bên, cho biết, hiện sở đang tiến hành rà soát lại toàn bộ các cụm công nghiệp trên địa bàn thành phố nhằm tìm hướng tháo gỡ; tuy nhiên, vai trò của quận/huyện là rất lớn. Quản lý tới hay không là do trình độ của địa phương!

Trong khi đó, đại diện nhiều quận/huyện cho biết vẫn lúng túng và bất lực trong quản lý môi trường các cơ sở sản xuất trong các cụm công nghiệp. Chưa kể, bài toán cần giải quyết là tìm chủ đầu tư cho các cụm công nghiệp vô chủ trên địa bàn thì vẫn loay hoay, bế tắc. Ông Nguyễn Hoàng Nguyên, phó phòng quản lý đô thị huyện Củ Chi, cho biết, huyện đã rất tích cực kêu gọi nhà đầu tư cho hai cụm công nghiệp Tân Quy A, Tân Quy B trên địa bàn hiện nay, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho đơn vị tham gia đầu tư vào như hỗ trợ thủ tục nhanh gọn, cung cấp đầy đủ thông tin về quy hoạch… Tuy nhiên, vẫn không thu hút được. Theo ông Nguyên, trước đây có công ty cổ phần tập đoàn Khang Thông tính vào đầu tư, tuy nhiên một thời gian sau thì đơn vị này xin không tham gia. Mới đây, công ty Dược phẩm Trung ương 2, có đến làm việc với huyện về việc đầu tư hệ thống xử lý nước thải cho hai cụm công nghiệp nhưng đến thời điểm này vẫn chưa chính thức trả lời là có tham gia đầu tư hay không. Nguyên nhân: “các nhà đầu tư” đều ngại bởi tính rắc rối và rủi ro cao về lợi ích kinh tế, khi mà đa số doanh nghiệp, cơ sở sản xuất ở đây đều ở quy mô nhỏ, không đủ điều kiện đầu tư hệ thống xử lý nước thải, khí thải… đảm bảo quy định.

Còn theo ông Nguyễn Toàn Thắng, phó chủ tịch UBND quận 12, quận không có quỹ đất đáp ứng được các đơn vị muốn đầu tư vào. Quận cũng phải chấp nhận tính chất lịch sử của cụm công nghiệp hiện đang xen kẽ trong khu dân cư, không thể di dời đi nữa vì dù di dời cũng không biết di dời đi đâu. Do đó, hiện nay với hai cụm công nghiệp Hiệp Thành và Tân Thới Nhất trên địa bàn, quận đang có hướng chuyển đổi công năng đất công nghiệp sang đất hỗn hợp, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc khuyến khích các doanh nghiệp khi muốn chuyển đổi ngành nghề. Mặt khác, quận 12 cũng đang chủ trương vận động các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trong cụm công nghiệp hiện nay… đóng góp tài chính để xây dựng cơ sở hạ tầng, hệ thống xử lý nước thải tập trung cho cụm công nghiệp (!) “Một kêu gọi khó, nhưng vẫn phải hy vọng”, ông Thắng nói.

Lê Quỳnh – Đoàn Quý

Theo ghi nhận của chúng tôi, đa số điểm cụm công nghiệp đều bị ô nhiễm, đã kéo dài cả chục năm nay, kể từ lúc hình thành, nhưng đến nay vẫn không mấy thay đổi. Có thể kể thêm như: hầu hết nước các con kênh rạch chạy quanh cụm công nghiệp Đông Quốc lộ 1A (quận Bình Tân) đều có màu đen quánh, sủi bọt và mùi hôi nồng rất khó chịu, nhất là con kênh lớn nằm song song với đường số 7 (thuộc phường Tân Tạo, quận Bình Tân). Không chỉ vậy, đằng sau cụm công nghiệp này còn là một đường thoát nước thải lộ thiên tự đào từ các nhà máy thải ra phía sau, nước cũng một màu đen ngòm và rất thối. Theo phản ánh người dân, tình trạng kênh rạch đen bẩn và hôi thối cũng tương tự tại cụm công nghiệp Tân Quy B (huyện Củ Chi), vào thời điểm trời mưa, nước thải bẩn thường bị lén xả ra ngoài môi trường…

Từ năm 2002, TP.HCM đã có chủ trương di dời các doanh nghiệp, cơ sở ô nhiễm trong nội thành. Theo đó, nhiều cơ sở sản xuất không đủ điều kiện vào khu công nghiệp đã tập trung theo từng khu vực đất tại các quận/huyện ngoại thành. Nhưng dù di dời về đây thì toàn bộ cơ sở hạ tầng tại chỗ đều chưa được đầu tư, xây dựng. Đến năm 2007, thành phố mới quyết định quy hoạch những khu vực này thành cụm công nghiệp – vẫn trong tình trạng chưa có chủ đầu tư. Năm 2011, thành phố ban hành quyết định 47 ban hành quy chế phối hợp các sở ban ngành trong việc quản lý cụm công nghiệp. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng: việc để cho quá nhiều sở ban ngành cùng “nắm đầu” cụm công nghiệp hiện nay là một vấn đề khó, do không có sự phối hợp, ráp nối chặt chẽ giữa các bên. Điều này dễ khiến cụm công nghiệp biến thành tình trạng “cha chung không ai khóc”.

Đang tải...